Patnos’un Göbeğindeki Bitmeyen Ayıp: AVM mi, Enkaz mı?

Patnos Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Faruk Yavuz yazdı

Bazı yapılar vardır; tamamlandığında bir şehrin ekonomisine, sosyal hayatına ve geleceğine değer katar. Bazı yapılar ise yıllarca tamamlanmayı beklerken şehrin hafızasına bir utanç tablosu olarak kazınır. Patnos AVM, ne yazık ki bugün benim gözümde ikinci kategorinin en çarpıcı örneklerinden biridir.

Neredeyse çeyrek asra yaklaşan bir hikâye… Temeli atılan, büyük umutlarla yapımına başlanan, Patnos’un gelişimine katkı sağlayacağı söylenen bir proje… Aradan geçen onca yıla rağmen ortada hâlâ tamamlanmış bir alışveriş merkezi yok. Onun yerine şehrin en güzel, en merkezi ve en işlek noktalarından birinde yükselen, yıllardır bitirilemeyen bir beton yığını var.

Peki, soruyorum: Patnos bunu hak ediyor mu? Elbette hayır..

Bir şehrin merkezine dikilen koca bir soru işareti

Patnos gibi nüfusu, ticari hareketliliği ve gelişme potansiyeli bulunan bir ilçede, şehir merkezinin kimliğini belirleyecek alanların ne kadar önemli olduğunu anlatmaya gerek var mı? Şehirlerin yalnızca binalara değil; nefes alabilecekleri meydanlara, insanların bir araya gelebileceği sosyal alanlara, estetik bir kent merkezine de ihtiyacı vardır.

Patnos’un en önemli eksikliklerinden biri, vatandaşların gönül rahatlığıyla vakit geçirebileceği, ilçenin simgesi hâline gelmiş modern ve düzenli bir kent meydanının bulunmamasıdır. İnsanların buluşacağı, çocukların ve ailelerin vakit geçireceği, ilçeye gelenlerin Patnos’u hatırlayacağı bir merkez oluşturulması gerekirken, şehrin tam göbeğine yıllardır tamamlanamayan bir inşaatın yerleşmesi ne kadar doğru bir tercihti?

Bana göre bu, yalnızca bir inşaat meselesi değildir. Bu, şehircilik anlayışının, planlamanın ve kamu yararını önceleyen bir vizyonun sorgulanması gereken ciddi bir meseledir. Patnos’un merkezinde yükselen bu yapı, ilçenin çehresini güzelleştirmek bir yana, yıllardır şehir estetiğine zarar veren bir görüntüyle gündemde kalıyor. Bir zamanlar umut olarak sunulan proje, bugün vatandaşların zihninde cevapsız sorularla anılıyor.

Patnos’un kamu arazileri nerede?

Patnos AVM meselesini konuşurken sorulması gereken en önemli sorulardan biri de geçmişte ilçenin sahip olduğu kamu arazilerinin nasıl değerlendirildiğidir.

O dönem Patnos’ta kamuya ait bu kadar arazi varken, bugün belediyenin elinde ilçenin geleceğine yönelik yatırımlarda kullanabileceği yeterli kamusal alanın bulunup bulunmadığı mutlaka sorgulanmalıdır. Patnos’un kamu arazileri nasıl değerlendirildi, bu alanlar hangi kararlarla el değiştirdi ve bugün belediyeye ait neden yeterli arazi kalmadı?

Kamu arazileri birilerinin değil, halkın ortak malıdır. Bu alanlar, kişisel çıkarların değil; gelecek nesillerin, ilçenin ve vatandaşların yararının gözetilmesi gereken değerlerdir.

Geçmişte alınan kararların bazı kişi veya çevrelerin rantına hizmet edip etmediği de belgeler ve resmî kayıtlar üzerinden araştırılmalıdır. Burada önemli olan kimseyi belgesiz suçlamak değil, kamuya ait değerlerin hangi gerekçelerle ve hangi koşullarda değerlendirildiğini şeffaf biçimde ortaya koymaktır.

Bugün Patnos’un kent meydanına, sosyal alanlara, parklara ve yeni kamusal yatırımlara ihtiyacı varsa, geçmişteki arazi politikaları da bunun bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Çünkü bir şehrin geleceği, yalnızca bugün yapılanlarla değil, dün alınan kararlarla da şekillenir.

Patnos halkının ortak malı olan araziler nerede? Bu şehrin geleceği için hangi imkânlar korundu, hangileri kaybedildi? Bu soruların cevabı verilmeden geçmişin hesabının tam anlamıyla görüldüğünü söylemek mümkün değildir. 

O gün itiraz edenler vardı, peki bugün ne oldu?

Bu projenin yapımına başlandığı dönemde, alınan kararları ve inşaatın şehir merkezindeki konumunu doğru bulmayanlar vardı. Ben de o dönem bu girişime karşı çıkanların arasında yer aldım.O önem ilçe Kaymakamına defalarca kez buraya AVM olmaz dememize rağmen dönemin belediye yönetiminin ve siyasi iradenin tercihleri karşısında itirazlarımız sonuç vermedi.

İki yılda bir değişen müteahhitler, bitmeyen bir hikâye

Vatandaşın gördüğü manzara ne?

Yıllar geçiyor, beklentiler değişiyor, müteahhitler değişiyor; fakat Patnos AVM bir türlü tamamlanamıyor. Dönem dönem birkaç işçinin çalıştığı, ardından çalışmaların durduğu yönündeki görüntüler, vatandaşın projeye olan güvenini daha da zedeliyor.

Ancak şu gerçek değişmiyor: Patnos halkı, yıllardır beklediği projenin ne zaman biteceğini bilmiyor.

Patnos’a kazanç yerine külfet mi oldu?

Bir yatırımın değeri yalnızca büyüklüğüyle ölçülmez. O yatırımın şehre ne kattığına, vatandaşın hayatını nasıl etkilediğine ve kamu yararına ne ölçüde hizmet ettiğine bakılır.

Tamamlanmış bir AVM, istihdam sağlayabilir, ticari hareketliliği artırabilir ve ilçenin ekonomisine katkıda bulunabilir. Ancak yıllarca tamamlanamayan bir yapı, vaat ettiği faydayı sağlayamadığı gibi, bulunduğu alanın daha verimli kullanılmasının da önünde engel hâline gelebilir.

Patnos AVM meselesinin en acı tarafı da budur. Şehrin merkezinde son derece değerli bir alan, yıllardır belirsizliğin gölgesinde kalıyor.

Benim açımdan bu proje, Patnos’un geleceği adına verilmiş yanlış kararların en önemli örneklerinden biridir. Hatta bugün ortaya çıkan tabloyu düşündüğümde, bunu Patnos’a yapılmış büyük bir haksızlık olarak görüyorum.

Çünkü mesele yalnızca yarım kalmış bir bina değildir. Mesele, bir ilçenin merkezinin nasıl şekilleneceği, gelecek nesillere nasıl bir şehir bırakılacağı ve kamusal alanların hangi anlayışla değerlendirileceğidir.

Son söz: Patnos bunu hak etmiyor!

Ben bir Gazeteci olarak değil bir vatandaş  olarak, Patnos’un geleceğini düşündüğümde bu tablonun değişmesi gerektiğine inanıyorum ve değişecek te. Bugün yapılması gereken, bu inşaat yığınının yapımında kimin veya kimlerin imzaları varsa ilçe halkı olarak haklarımızı helal etmemek.

Faruk Yavuz

Patnos Gazeteciler Cemiyeti Başkanı